Oto pojawiła się na rynku księgarskim „Jaśń” – najnowszy tom magicznych wierszy Józefa Barana, poety lubianego przez czytelników i cenionego przez krytyków, autora około 40 publikacji książkowych, laureata między innymi Nagrody Andrzeja Bursy, Nagrody Fundacji Kościelskich w Genewie, Nagrody im. Władysława Orkana i wyróżnienia PEN WEST w Los Angeles.
Talent Barana odkrył przed laty krytyk Artur Sandauer, który napisał, że jego poezja „umie trafić bezpośrednio do serc ludzkich”. Od 1989 roku wiersze poety bywają zamieszczane w podręcznikach szkolnych i stały się przedmiotem analiz na maturach. Józef Baran łączy poezję z najwyższej półki z komunikatywnością, by dotrzeć do szerszej publiczności, w czym pomagają mu między innymi zespoły Stare Dobre Małżeństwo, Pod Budą oraz wokalista i gitarzysta Mirosław Kalisiewicz.
***
czy często miewasz wrażenie
że dawno umarłeś
a te rutynowe oznaki życia
to już tylko przeżywanie przeżutych
papek
czy jeszcze czasem
przeszywa cię dreszcz Nieznanego
smakujesz soczysty
miąższ chwili
a wieczorna
cicha muzyka gwiazd
otwiera w sercu przestrzenie
bez granic
jak obietnicę
nieśmiertelnej podróży
bez biletu
i bez Kresu (24 sierpnia 2025)
Hiszpański krytyk literacki i tłumacz poezji Józefa Barana, Antonio Benítez-Burraco, stwierdził, że wiersze polskiego autora lokują się „między cieniem a światłem”: „Poezja Barana, w pełni świadoma trudów i goryczy życia, jednocześnie jawi się jako optymistyczna, spokojna i empatyczna wobec bliźniego – afirmująca świat i istnienie. Ostatecznie mamy do czynienia z liryką, która pragnie uleczyć chorego ducha człowieka współczesnego, zmuszonego mierzyć się nie tylko z trudami egzystencji, lecz także z narastającą dehumanizacją, spowodowaną niepohamowanym konsumpcjonizmem oraz rosnącą dominacją maszyn w naszym życiu. Recepta proponowana przez Barana na te bolączki jest prosta: odkrywać cud istnienia w najbardziej codziennych rzeczach”.
Sam poeta o swoich wierszach mówi, że adresuje je „do wybrednych znawców sztuki poetyckiej i do tzw. zwykłego odbiorcy z wyobraźnią i wrażliwością”. Józef Baran ceniony jest za liryczną wrażliwość, refleksyjność i umiejętność wydobywania głębi z codziennych doświadczeń. Jego twórczość, osadzona w humanistycznej tradycji, łączy prostotę języka z bogactwem metafor oraz filozoficzną zadumą nad losem człowieka, przemijaniem i sensem istnienia.
Tomik „Jaśń” to rozbudowana poetycka opowieść o człowieku zanurzonym jednocześnie w codzienności, kulturze i kosmicznej perspektywie istnienia. Wiersze łączą obrazy natury, muzyki i malarstwa z pytaniami o miłość, pamięć, czas i kres życia. Obok lirycznych scen i wspomnień pojawiają się także utwory bardziej ironiczne, komentujące współczesną cywilizację i jej tempo. Całość spaja spokojna refleksja: mimo przemijania i chaosu najważniejsze na świecie pozostają proste wartości – dobroć, empatia, zdolność zachwytu. Dzięki temu „Jaśń” staje się zarówno osobistym dziennikiem duchowym, jak i medytacją nad miejscem człowieka w czasie i nieskończoności.
Słowo „jaśń” można odczytywać jako próbę uchwycenia istoty człowieka – jego wrażliwości, duchowości oraz sposobu przeżywania świata. Jednocześnie przywołuje ono skojarzenia ze światłem i jasnością, sugerując dążenie do zrozumienia sensu istnienia i odnalezienia ładu w rzeczywistości pełnej sprzeczności. Wiersze pogrupowane zostały w kilku sekwencjach: „Pochwała drzew”, „Démodé”, „Autoportret wielopiętrowy”, „Pytanie ostateczne”. Na końcu zamieszczone zostało „Słowo o Józefie Baranie: człowieku i poecie”, skreślone przez Antonio Beníteza-Burraco, profesora biologii i lingwistyki w Sewilli i Cambridge, tłumacza dwóch tomików wierszy Barana, a także poezji kilku innych autorów polskich.
O poecie. JÓZEF BARAN urodził się 17 stycznia 1947 roku w Borzęcinie, wsi małopolskiej koło Brzeska. Jest nie tylko poetą, ale także dziennikarzem, publicystą, autorem dzienników i esejów. Pracował między innymi w tygodniku ludowym „Wieści” i krakowskim „Dzienniku Polskim”, gdzie prowadził rubrykę „Wierszowisko”. Pierwsze utwory opublikował w 1968 roku na łamach „Tygodnika Kulturalnego”. Jego debiutancki tom wierszy „Nasze najszczersze rozmowy” ukazał się w 1974 roku nakładem Wydawnictwa Literackiego. Od tamtej pory publikował między innymi w „Tygodniku Powszechnym”, „Kulturze”, „Twórczości ”, nowojorskim „Przeglądzie Polskim”, „Migotaniach” i „Toposie”. Ważne miejsce w dorobku poety odgrywa rodzinna wieś Borzęcin, z której wywiódł swój system aksjologiczny, stopniowo wzbogacany o pierwiastki przynależne do kulturowego uniwersum. Józef Baran pozostaje poetą w pełni niezależnym, niepoddającym się okazjonalnym modom, nawiązującym do arcydzieł polskiej i światowej literatury, do dzieł muzycznych i malarskich. Od 1989 roku wiersze Barana są obecne w programach szkół podstawowych, gimnazjalnych i średnich. Jego wiersze stały się inspiracją dla piosenkarzy i kompozytorów, w tym Starego Dobrego Małżeństwa, Pod Budą, Elżbiety Adamiak, Hanny Banaszak, Oli Mauer, Beaty Paluch i Andrzeja Zaryckiego. W 2000 roku brał udział w spotkaniu trzech polskich poetów (wraz z Bogusławem Żurakowskim i Dariuszem Tomaszem Lebiodą) i trzech poetów amerykańskich (Stanley Kunitz, Anatol Stern, Henry Taylor) w siedzibie ONZ w Nowym Jorku. W październiku 2001 roku reprezentował poezję polską na XXI Światowym Kongresie Poetów w Sydney, w którym wzięło udział około 150 autorów. W 2010 roku odbył tournée po uniwersytetach brazylijskich, gdzie czytał swoje eseje i wiersze przetłumaczone na portugalski i hiszpański. Jego wiersze ukazywały się w wielu zagranicznych antologiach – w Czechach, Izraelu, Słowacji, Słowenii i USA, a pojedyncze utwory zostały przełożone na dwadzieścia języków.
Józef Baran „Jaśń”. Zysk i S-ka Wydawnictwo, Poznań 2026. Stron 138, oprawa twarda. Premiera 30 czerwca 2026. Projekt okładki Agnieszka Herman. Książkę można zamawiać na https://sklep.zysk.com.pl/jasn.html. W księgarni internetowej wydawnictwa warto też zamówić wydany w 2015 roku tom poezji Józefa Barana „Szczęście w czapce niewidce i 99 nowych wierszy”: https://sklep.zysk.com.pl/szczescie-w-czapce-niewidce-i-99-nowych-wierszy.html. Poniżej nasz tradycyjny konkurs dla Czytelników z jednym pytaniem.
KONKURS CZYTELNICZY
Dzięki uprzejmości Zysk i S-ka Wydawnictwa ogłaszamy dla Czytelników portalu LADY’S CLUB konkurs, w którym można zdobyć 2 egzemplarze tomiku wierszy Józefa Barana „Jaśń”. Otrzymają je ci z Państwa, którzy odpowiedzą na pytanie: Jaki podwójny tytuł nosił wydany w Polsce angielsko-polski tom poezji omawianego przez nas poety i kto przetłumaczył zamieszczone w nim wiersze? Odpowiedzi wysyłajcie na adres: redakcja@ladysclub-magazyn.pl.
REGULAMIN
1. Jeśli chcesz wziąć udział w konkursie i zdobyć omawianą przez nas książkę, polub i udostępnij nasz post na Facebooku, aby o tym tytule dowiedzieli się także Twoi znajomi.
2. Nagrodę w konkursie stanowią 2 egzemplarze tomiku wierszy Józefa Barana „Jaśń”, ufundowane przez Zysk i S-ka Wydawnictwo.
3. Rozdanie przewiduje 2 zwycięzców – każdy z nich otrzyma po jednym egzemplarzu książki.
4. Rozdanie trwa od 29 czerwca 2026 roku do wyczerpania nagród.
5. Do rozdania można zgłosić się tylko raz.
6. Zadanie polega na nadesłaniu odpowiedzi na pytanie: Jaki podwójny tytuł nosił wydany w Polsce angielsko-polski tom poezji omawianego przez nas poety i kto przetłumaczył zamieszczone w nim wiersze?
7. Spośród nadesłanych odpowiedzi redakcja wyłoni 2 zwycięzców.
8. Wyniki zostaną podane po tygodniu od daty ogłoszenia konkursu pod informacją o książce na portalu LADY’S CLUB w sekwencji Pan Book.
9. Uczestnicy powinni wraz z odpowiedziami przesłać na adres redakcja@ladysclub-magazyn.pl swoje dane do wysyłki nagród drogą pocztową (dane te są przez nas chronione zgodnie zasadami RODO).
10. W przypadku braku informacji kontaktowej, do udziału w konkursie wybrane zostaną kolejne osoby.
