Poznajcie historię tajemniczej kobiety, która rzekomo zniszczyła ród Gryfitów. Sydonia von Bork była pomorską szlachcianką, wywodzącą się z rycerskiego rodu o słowiańskich korzeniach. Ta bystra i obdarzona nieprzeciętną urodą kobieta przebywała na dworze księcia Filipa I z rodu Gryfitów i miała poślubić jego syna. Do ślubu jednak nie doszło, a Sydonia musiała opuścić dwór. To był dopiero początek jej kłopotów…
Problemy finansowe doprowadziły ją do niekończących się procesów sądowych i utraty majątku, w wyniku czego ostatecznie trafiła do klasztoru. Jej porywczy charakter, zainteresowanie zielarstwem, miłość do zwierząt i seria tajemniczych zgonów wśród Gryfitów sprawiły, że Sydonię zaczęto podejrzewać o kontakty z siłami nieczystymi i rzucenie klątwy na pomorski ród. Została oskarżona o czary i ścięta po niesprawiedliwym procesie i zeznaniach wymuszonych torturami. Zwłoki Sydonii następnie spalono na stosie. Jej tragiczna śmierć nie uchroniła jednak Gryfitów od zagłady – po siedemnastu latach zmarł ostatni przedstawiciel tej dynastii.
Rzekoma klątwa i niezwykła osobowość Sydonii sprawiły, że po śmierci stała się bohaterką licznych romansów i legend, a także popularną postacią w literaturze i malarstwie. W dużej mierze była to zasługa pomorskiego pastora i pisarza Wilhelma Karla Meinholda (1797-1851), który napisał powieść poświęconą jej życiu, kreśląc obraz Sydonii jako kobiety i pięknej, i mrocznej. Utwór zakończył starymi, pięknymi wersami z twórczości Jana Sebastiana Bacha: Ach, jak marny, jak nietrwały ? Żywot jest człowieka! / Tak jak mgła, co wstaje z rana ? I przez wiatr jest wnet rozwiana / Taki los też czeka na nas. / Ach, jak marne, jak nietrwałe wszystkie rzeczy w świecie! / Taki tylko się ostoi / I do niebios też podwoi / Pójdzie, kto się Boga boi.
O autorze: WILHELM MEINHOLD (na rysunku) był pomorskim księdzem, doktorem teologii i pisarzem. Urodził się 27 lutego 1797 w Lütow na wyspie Uznam (inne źródła podają jako miejsce urodzenia Netzelkow), gdzie jego ojciec, Georg Wilhelm Meinhold, był pastorem luterańskim. Matka, Anna Elisabeth, odumarła Wilhelmowi, gdy miał osiem lat; jego wychowaniem zajęła się macocha Friederike Christine Sophie. Początkowo chłopiec nauki pobierał u swojego ojca, głównie w zakresie języków starożytnych. Dorastając w atmosferze wojen napoleońskich, jesienią 1813 roku Wilhelm zapisał się na studia filologiczne, filozoficzne i teologiczne na Uniwersytecie w Greifswaldzie. Po ukończeniu edukacji był księdzem w Koserowie (Kosarzowie) na wyspie Uznam od 1821 do 1827 roku. Przez następne 17 lat posługiwał jako ksiądz ewangelicki w Krumminie, także na wyspie Uznam, po czym przeniósł się na Pomorze Wschodnie. Ze względu na nieposłuszne zachowanie (kroniki milczą o szczegółach, wiadomo tylko, że był skonfliktowany z wiernymi i urzędami) przeszedł w 1850 roku na wcześniejszą emeryturę i zmarł 30 listopada 1851 roku w Berlinie-Charlottenburgu. Ponoć przedwczesna śmierć uniemożliwiła mu zamiar przejścia na katolicyzm. Meinhold był poetą (dobrze wypowiadał się o jego wierszach Johann Wolfgang von Goethe), dramaturgiem i powieściopisarzem. Najbardziej znane jego dzieła to dwie historyczne powieści gotyckie: „Maria Schweidler, die Bernsteinhexe” („Bursztynowa czarownica”), która została po raz pierwszy opublikowana w archaizującym, kronikarskim stylu anonimowo w roku 1838, i „Sidonia von Bork, die Klosterhexe” (1847) – rzecz o Sydonii von Bork należącej do najstarszego szlacheckiego rodu Pomorza, straconej w 1620 roku po procesie o czary (akta procesowe Sydonii von Bork przetrwały zawieruchę dziejową). Proboszcz Meinhold przyznał się do napisania „Bursztynowej czarownicy” już po opublikowaniu dzieła. Pierwotnie podał się tylko jako wydawca, za co później był oskarżony „o świadome fałszerstwo wysłane w świat, by krytykę doprowadzić ad absurdum”. Autor uwiarygodnił się przed czytelnikami przez fakt, że jeszcze za jego życia na bałtyckiej wyspie palono na stosach kobiety oskarżone o uprawianie czarów i że nawet po zaniechaniu procesów o czary obsesja ludzi na tym tle nie wygasła tak szybko. Stąd ogromna popularność „Bursztynowej czarownicy” w tamtych czasach. Natychmiast po opublikowaniu książka została przetłumaczono na angielski i zdobyła ogromną popularność w wiktoriańskiej Anglii. Już w roku 1844 doczekała się także licznych adaptacji scenicznych, między innymi w Wiedniu, Hamburgu i Berlinie, a w Londynie – wersji operowej.
Wilhelm Meinhold, „Sydonia von Bork” (tytuł oryginalny „Sidonia von Bork, die Klosterhexe”, 1847). Zysk i S-ka Wydawnictwo, Poznań 2026. Przekład Barbara Grunwald-Hajdasz. Stron 732, oprawa twarda. Premiera 14 lipca 2026. Książkę można zamawiać w księgarni wydawcy na stronie https://sklep.zysk.com.pl/sydonia-von-bork-czarownica-ktora-zniszczyla-pomorska-dynastie-ksiazeca.html.
Polecamy także tego samego autora książkę opublikowaną przez Zysk i S-ka pt. „Bursztynowa czarownica”.
Jeśli chcielibyście dowiedzieć się więcej o Sydonii von Bork i jej tragicznych losach, koniecznie przeczytajcie znakomitą powieść Elżbiety Cherezińskiej pt. „Sydonia. Słowo się rzekło” (rok wydania 2023). Jej procesem żyło całe księstwo, bo oskarżona należała do najstarszego szlacheckiego rodu Pomorza, a wśród stawianych jej zarzutów znalazł się jeden szczególny: uśmiercenie panującego księcia. Broniła się niemal rok. Odwoływała zeznania złożone podczas tortur. W końcu przyznała się i została stracona. Tyle że po jej śmierci książęta z panującego rodu Gryfitów zaczęli umierać jeden po drugim. Na oczach przerażonych Pomorzan wymarła ich rodzima dynastia, a księstwo zniknęło z map, rozszarpane pomiędzy Szwecję i Brandenburgię. Legenda o klątwie rzuconej przez Sydonię na ród Gryfitów na trwałe zagościła w umysłach mieszkańców. Mówiono, że to zemsta za niedotrzymaną obietnicę. Elżbieta Cherezińska zrekonstruowała historię tej wyjątkowej kobiety, sięgając do starych dokumentów. Czy była ofiarą mordu sądowego? Kim była najsłynniejsza pomorska czarownica? I dlaczego o jej rodzie mówiono: „To jest stare jak Bork i diabeł”? Książkę można zamawiać na https://sklep.zysk.com.pl/sydonia-slowo-sie-rzeklo-opr-twarda-7967.html.
KONKURS CZYTELNICZY
Dzięki uprzejmości Zysk i S-ka Wydawnictwa ogłaszamy dla Czytelników portalu LADY’S CLUB konkurs, w którym można zdobyć 1 egzemplarz książki Wilhelma Meinholda „Sydonia von Bork. Czarownica, która zniszczyła pomorską dynastię książęcą”. Otrzyma go osoba, która najpełniej odpowie na pytanie: Kto, kiedy i w jakich niesławnych dokumentach zainicjował polowanie na czarownice? Odpowiedzi wysyłajcie na adres: redakcja@ladysclub-magazyn.pl.
REGULAMIN
1. Jeśli chcesz wziąć udział w konkursie i zdobyć omawianą przez nas książkę, polub i udostępnij nasz post na Facebooku, aby o tym tytule dowiedzieli się także Twoi znajomi.
2. Nagrodę w konkursie stanowi 1 egzemplarz książki Wilhelma Meinholda „Sydonia von Bork. Czarownica, która zniszczyła pomorską dynastię książęcą”, ufundowany przez Zysk i S-ka Wydawnictwo.
3. Rozdanie przewiduje 1 zwycięzcę.
4. Rozdanie trwa od 15 lipca 2026 roku.
5. Do rozdania można zgłosić się tylko raz.
6. Zadanie polega na nadesłaniu odpowiedzi na pytanie: Kto, kiedy i w jakich niesławnych dokumentach zainicjował polowanie na czarownice?
7. Spośród nadesłanych odpowiedzi redakcja wyłoni 1 zwycięzcę.
8. Wynik zostanie podany po tygodniu od daty ogłoszenia konkursu pod informacją o książce na portalu LADY’S CLUB w sekwencji Pan Book.
9. Uczestnicy powinni wraz z odpowiedziami przesłać na adres redakcja@ladysclub-magazyn.pl swoje dane do wysyłki nagród drogą pocztową (dane te są przez nas chronione zgodnie z zasadami RODO).
10. W przypadku braku informacji kontaktowej, do udziału w konkursie wybrane zostaną kolejne osoby.
