Niepewność to brak stosownej wiedzy, by świat jednoznacznie zrozumieć, a przede wszystkim zrozumieć to, co w tym świecie i naszym życiu się wydarza i dlaczego się wydarza – twierdzi profesor Marian Golka we wstępie do swojej najnowszej książki, zatytułowanej „Niepewność i węzły losu”. I kontynuuje, że filozofowie, wśród nich Platon, Montaigne czy Cioran, głosili, że filozofia ma służyć temu, by człowieka przygotować do śmierci. Nie mieli racji – jednoznacznie wyrokuje autor. Wszak znacznie ważniejsze jest to, aby człowieka przygotować do życia, pomóc mu w tym życiu poprzez jakąś próbę jego zrozumienia.
W nowej, interesującej publikacji Marian Golka z uwagą pochyla się nad sposobem, w jaki próbujemy nadać sens temu, co nas spotyka. Autor – sceptyk w najlepszym tego słowa znaczeniu – stawia pytania, na które nie ma jednoznacznych odpowiedzi i pokazuje, że to właśnie wątpliwości stają się uczciwym początkiem myślenia o świecie.
W centrum rozważań Golki stoi człowiek, mierzący się z koniecznością, przypadkiem i własną sprawczością, próbujący znaleźć miejsce dla swojej odpowiedzialności i nadziei. Autor prowadzi czytelnika przez bogaty pejzaż ludzkich przekonań i aktywności: od różnych form wiary, przez pojęcia losu, aż po strategie radzenia sobie z niepewnością. Z wielką ostrożnością – i intelektualną odwagą – analizuje nasze codzienne próby oswojenia niepewności… Tej najbardziej uniwersalnej cechy ludzkiego doświadczenia.
Książka składa się z trzech części. Pierwsza przedstawia różne postacie wiary, jej funkcje oraz przejawy w życiu codziennym (w tym także wiary w los). Druga część skupia się wyłącznie nad losem ludzkim, przy czym myśliciel uznaje, że los ludzki ujawnia się w następujących składnikach: w tym, co jako konieczność musi się zdarzyć, w tym, co jako przypadek może się zdarzyć i w tym, co sami chcielibyśmy, żeby się zdarzyło i do spełnienia czego uparcie dążymy. Jądrem tej części są rozważania (kłopotliwe, przyznaje autor) na temat wzajemnego splątania składników losu i trudności w rozwikłaniu tych węzłów. W trzeciej części profesor podjął kwestię, jak ludzie w praktycznym życiu radzą sobie z losem i jakie w tym działaniu przyjmują strategie.
Oczywiście autor książki nie ma złudzeń, że zagadnienia wiary bądź niewiary, własnego życia i losu żarliwie wszystkich zajmują od rana do wieczora, zwłaszcza młodych ludzi, scrollujących media społecznościowe czy oglądających seriale na platformach streamingowych. Można mieć jednak nadzieję – i w tej intencji książka „Niepewność i węzły losu” została napisana – że nie przez wszystkich kwestie własnego życia, losu, otaczającego nas świata i jego interpretowania są zupełnie ignorowane i lekceważone, i że niektórzy poważnie się nad nimi zastanawiają. Tak więc jest to książka dla tych, którzy szukają spokojnej, pozbawionej dogmatyzmu refleksji nad losem, nad światem i sobą. Nie oferuje łatwych pocieszeń, ale proponuje coś znacznie cenniejszego: uczciwe myślenie, głęboką wrażliwość i próbę zrozumienia tego, co w życiu najtrudniejsze do uchwycenia.
„Książka powstała z przekonania, iż los, który choć sam jest tajemniczy i nieokreślony, być może potrafi wyrazić milczącą zgodę na jego interpretację” – podkreślił Marian Golka. A my ze swej strony przytoczmy słowa Marka Aureliusza: „Szczęśliwy to ten, kto los szczęśliwy sam sobie przygotował. A szczęśliwy los to dobre drganie duszy, dobre skłonności, dobre czyny”.
Rok temu przemyślenia tego samego autora mieliśmy okazję poznać poprzez książkę „Przenośne centrum świata. Przypadki podróżne”, wydaną przez tę samą poznańską oficynę. Polecamy!
O autorze: Marian Golka urodził się w 1948 roku w Golinie koło Jarocina. Obecnie mieszka w Puszczykowie pod Poznaniem. Jest socjologiem, profesorem nauk humanistycznych, emerytowanym (od 2019 roku) kierownikiem Zakładu Socjologii Kultury i Cywilizacji Współczesnej w Instytucie Socjologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Oprócz socjologii zajmuje się antropologią kultury i – z dystansem – filozofią człowieka. Prowadził badania w zakresie socjologicznej teorii kultury wraz z opisem i refleksją dotyczącą różnych problemów kultury współczesnej, teorii socjologii sztuki, teorii wielokulturowości, teorii cywilizacji i zastosowanie jej do analizy niektórych zjawisk współczesnych, m.in. globalizacji. W ramach zainteresowań cywilizacją współczesną zajmował się konsumpcjonizmem, zmianami w pamięci społecznej, a także przeobrażeniami w komunikowaniu oraz zagadnieniami związanymi ze społeczeństwem informacyjnym. Ma na koncie ponad 200 publikacji, między innymi: Kultura jako system (1992); Socjologia artysty (1995); Socjologia kultury (2007, 2013); Socjologia sztuki (2008); Bariery w komunikowaniu i społeczeństwo (dez)informacyjne (2008); Pamięć społeczna i jej implanty (2009); Imiona wielokulturowości (2010); Cywilizacja współczesna i globalne problemy (2013); Samotność i sława (2015); Aparycje współczesności (2015); Podróże, zamyślenia, aluzje (2016); Paradoksy wolności (2017); Przenośne centrum świata. Przypadki podróżne (2025).
Maria Golka „Niepewność i węzły losu”. Zysk i S-ka Wydawnictwo, Poznań 2026. Oprawa miękka ze skrzydełkami, stron 272. Premiera 17 marca 2026. Książkę można zamawiać na stronie https://sklep.zysk.com.pl/niepewnosc-i-wezly-losu.html.
KONKURS CZYTELNICZY
Dzięki uprzejmości Zysk i S-ka Wydawnictwa ogłaszamy dla Czytelników portalu LADY’S CLUB konkurs, w którym można zdobyć 2 książki Mariana Golki „Niepewność i węzły losu”. Otrzymają je osoby, która odpowiedzą ciekawie na pytanie: Czy możliwe jest rozplątanie węzłów ludzkiego losu? Odpowiedzi prosimy wysyłać na adres: redakcja@ladysclub-magazyn.pl.
REGULAMIN
1. Nagrodę w konkursie stanowią 2 książki Mariana Golki „Niepewność i węzły losu”, ufundowane przez Zysk i S-ka Wydawnictwo.
2. Rozdanie przewiduje 2 zwycięzców.
3. Rozdanie trwa od 25 marca 2026 roku do wyczerpania nagród.
4. Do rozdania można zgłosić się tylko raz.
5. Zadanie polega na nadesłaniu ciekawej odpowiedzi na pytanie: Czy możliwe jest rozplątanie węzłów ludzkiego losu?
6. Spośród nadesłanych odpowiedzi redakcja wyłoni 2 zwycięzców.
7. Wyniki zostaną podane do tygodnia od daty ogłoszenia konkursu pod informacją o książce na portalu LADY’S CLUB w sekwencji Pan Book.
8. Zwycięzcy mają 3 dni na przesłanie na adres redakcja@ladysclub-magazyn.pl swoich danych do wysyłki nagrody drogą pocztową; w przypadku braku takiej informacji w wyznaczonym czasie zostanie wybrana kolejna osoba.
ROZWIĄZANIE KONKURSU. Pytanie: Czy możliwe jest rozplątanie węzłów ludzkiego losu? Odpowiedź: Nie, niemożliwe, bo nie wiadomo, co musiałoby się zdarzyć i w jaki sposób musiałoby się zdarzyć oraz gdzie są początki i gdzie końce tego węzła. Czy może nasz ludzki los jest jednym wielkim węzłem, a może tylko zbiorem węzłów i węzełków? Oczywiście losy ludzkie kiedyś się zaczynają i kiedyś kończą, jednakże nikt nie wie kiedy. Wiele osób sądzi, że życiem ludzkim rządzi przypadek, ale samo istnienie przypadku zaprzecza możliwości zaplanowania zdarzeń. Ludzie planują sobie różne rzeczy, lecz nie wiadomo – nic tego nie zapewnia – że uda im się te plany zrealizować dokładnie tak, jak sobie wykoncypowali. Nie tylko los ludzki jest zaplątany, ale także nasze myśli i słowa. Można przy okazji zapytać, czy węzła ludzkiego losu nie da się po prostu rozsupłać jak węzła gordyjskiego? Pamiętamy, że Aleksander Macedoński przeciął go mieczem, co nie zmienia faktu, że węzła gordyjskiego w istocie rozplątać nie potrafił nawet taki mocarz jak on. Zatem użycie miecza nie rozwiązuje zagadnienia postawionego w pytaniu. Krótko mówiąc, losy ludzkie są nieczytelne i gruzłowate, podobnie jak niedookreślone jest samo pojęcie losu. Ot, cała filozofia! Za ciekawe ujęcie problemu książki otrzymują: 1) Jadwiga Jęczmyk, Gliwice; 2) Czesława Sobolewska, Kowary. GRATULUJEMY! (wpis z 30 marca 2026)
